ภาพรวมการออกแบบหลักสูตร
พัฒนาศักยภาพผู้ทำงานด่านหน้าด้านการบริการจิตสังคมเพื่อผู้ได้รับผลกระทบจากความเปราะบางในจังหวัดชายแดนภาคใต้
สถาบันการเรียนรู้การสร้างเสริมสุขภาพ (ThaiHealth Academy) สสส. ร่วมกับธนาคารโลก (World Bank) และภาคีเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศ ภายใต้โครงการ “การพัฒนาศักยภาพผู้ทำงานด่านหน้าด้านการบริการจิตสังคมสำหรับผู้ได้รับผลกระทบในพื้นที่ความเปราะบางในชายแดนใต้ประเทศไทย” (Enhancing Psychosocial Services for Traumatized Persons in Conflict-Affected Areas in Thailand’s Deep South) ซึ่งเป็นโครงการระยะยาวที่มุ่งเน้นการสร้างระบบสนับสนุนด้านการบริการจิตสังคมและสุขภาพจิตในพื้นที่ให้เข้มแข็งและยั่งยืน
From Pilot to Scale: ต่อยอดความสำเร็จจากฐานราก
โครงการนี้ไม่ได้เริ่มจากศูนย์ แต่เป็นการขยายผล (Scale-up) จากบทเรียนล้ำค่าในช่วงปี 2022–2023 ที่เน้นการฝึกอบรมวิทยากร (Training of Trainers) เพื่อสร้างความเข้มแข็งในชุมชน ผลการดำเนินงานนำร่องพิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อ “บุคลากรด่านหน้า” อาทิ ครู ผู้นำศาสนา พยาบาล และอาสาสมัคร ได้รับทักษะด้านจิตสังคมที่เหมาะสม พวกเขาจะกลายเป็นกลไกสำคัญที่สร้างความเปลี่ยนแปลงเชิงบวกได้อย่างเป็นรูปธรรม
หนึ่งในหัวใจสำคัญของการดำเนินโครงการด้านสุขภาพจิตและจิตสังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ คือ การออกแบบการอบรมที่ตอบโจทย์การทำงานจริงในพื้นที่ โดยโครงการได้พัฒนาโครงสร้างการเรียนรู้เป็น 4 โมดูลหลัก ซึ่งเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ และมุ่งเสริมศักยภาพผู้ปฏิบัติงานจากหลากหลายภาคส่วน
โมดูลแรกมุ่งเน้นการทำความเข้าใจตนเองของผู้ทำงานด้านการช่วยเหลือ โดยให้ความสำคัญกับการตระหนักรู้ถึงสภาพจิตใจ อารมณ์ และบาดแผลของผู้ให้ความช่วยเหลือเอง หากผู้ทำงานไม่เข้าใจหรือไม่ดูแลสุขภาวะของตนเอง ย่อมส่งผลต่อคุณภาพการดูแลผู้อื่น และอาจนำไปสู่ภาวะหมดไฟหรือความเครียดสะสมในระยะยาว
กลุ่มที่ 1
ครูแนะแนวและนักจิตวิทยาโรงเรียน / องค์กรภาคประชาสังคมที่สนับสนุนสตรีและเด็กที่ได้รับผลกระทบ/ อาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน
กลุ่มที่ 2
บุคลากรด่านหน้าผู้ปฏิบัติงานสนับสนุนกลุ่มเปราะบาง
โมดูลที่สองมุ่งเสริมทักษะการให้การช่วยเหลือทางจิตใจในระยะต้น โดยครอบคลุมประเด็นสำคัญ เช่น การรับฟังอย่างเหมาะสม การประเมินสถานการณ์เบื้องต้น การรักษาความลับ และการตัดสินใจส่งต่ออย่างถูกต้อง โมดูลนี้ออกแบบให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำไปใช้ได้จริงในสถานการณ์ที่พบผู้ได้รับผลกระทบจากความรุนแรงหรือเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจ
กลุ่มที่ 1
ครูแนะแนวและนักจิตวิทยาโรงเรียน / องค์กรภาคประชาสังคมที่สนับสนุนสตรีและเด็กที่ได้รับผลกระทบ/ อาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน
กลุ่มที่ 2
บุคลากรด่านหน้าผู้ปฏิบัติงานสนับสนุนกลุ่มเปราะบาง
โมดูลที่สามเน้นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ภาคสนาม ผู้เข้าร่วมได้ลงพื้นที่จริงเพื่อทำความเข้าใจบริบทชีวิต ความท้าทาย และทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน การเรียนรู้จากพื้นที่จริงช่วยให้ผู้เข้าร่วมเห็นข้อจำกัดของการทำงานเชิงระบบ และเข้าใจว่าการช่วยเหลือด้านจิตสังคมไม่สามารถใช้แนวทางเดียวกันได้ทุกพื้นที่
กลุ่มที่ 1
ครูแนะแนวและนักจิตวิทยาโรงเรียน / องค์กรภาคประชาสังคมที่สนับสนุนสตรีและเด็กที่ได้รับผลกระทบ/ อาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน
กลุ่มที่ 2
บุคลากรด่านหน้าผู้ปฏิบัติงานสนับสนุนกลุ่มเปราะบาง
โมดูลสุดท้ายมุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนของการทำงาน โดยเน้นการเชื่อมโยงผู้เข้าร่วมกับเครือข่ายในพื้นที่ และการออกแบบการทำงานที่ชุมชนสามารถดำเนินการต่อได้หลังจบโครงการ เป้าหมายของโครงการไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดความรู้ แต่คือการสร้างระบบการดูแลที่สามารถดำรงอยู่ได้จริงในบริบทพื้นที่ความเปราะบาง
กลุ่มที่ 1
ครูแนะแนวและนักจิตวิทยาโรงเรียน / องค์กรภาคประชาสังคมที่สนับสนุนสตรีและเด็กที่ได้รับผลกระทบ/ อาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน
กลุ่มที่ 2
บุคลากรด่านหน้าผู้ปฏิบัติงานสนับสนุนกลุ่มเปราะบาง